E Psikoloji Sözlüğü
Ekzosistem
Ekolojik sistemler teorisinde, bireyden büyük ölçüde bağımsız olarak işleyen ancak yine de bireyin içinde geliştiği yakın bağlamı etkileyen toplumsal yapılar. bunlar arasında hükümet, hukuk sistemi ve medya yer alır. kronosistem; makrosistem; mezosistem ile karşılaştırınız. [urie bronfenbrenner tarafından tanıtıldı]
Ekzosistem nedir?
Ekzosistem, Bronfenbrenner’in ekolojik sistemler kuramındaki katmanlardan biridir. Bireyin doğrudan içinde bulunmadığı ama kararları onu etkileyen ortamları kapsar.
Çocuk açısından bakıldığında annenin işyeri bir ekzosistemdir. Çocuk oraya gitmez, orada olup bitene karışmaz; ama annenin vardiyası değişirse akşam rutini de değişir.
Diğer katmanlarla ilişkisi nasıldır?
Bronfenbrenner beş katman tanımlar. Mikrosistem bireyin doğrudan içinde bulunduğu ortamlardır: aile, okul, arkadaş grubu. Mezosistem bu ortamların birbirleriyle ilişkisidir; öğretmenle velinin görüşmesi mezosistemde geçer.
Ekzosistem bir üst halkadır. Makrosistem kültürel değerleri ve yasaları, kronosistem ise zaman içindeki değişimi kapsar.
Örnekler
Belediyenin park yapma kararı, ebeveynin sosyal çevresi, okul yönetiminin bütçe kararları, babanın işten çıkarılması. Hepsi çocuğun katılmadığı ama sonucunu yaşadığı süreçlerdir.
Kavram neden önemli?
Kuramın pratik değeri müdahalenin nereye yapılacağını göstermesidir. Bir çocuğun okul başarısı düşüyorsa yalnızca çocuğa ya da aileye bakmak eksik kalabilir; ebeveynin çalışma koşulları da tabloya dahildir. Sosyal politika tartışmalarında bu kuram sık kullanılır.