F Psikoloji Sözlüğü
Fallik Anne
Klasik psikanalitik teoride, annenin bir penisi olduğu fantezisi veya sembolik olarak, erkeksi kişilik özelliklerine sahip bir anne deneyimi.
Kavramın açılımı
Fallik anne, klasik psikanalitik kuramda annenin penise sahip olduğu yönündeki çocukluk fantezisini tanımlar. Sembolik düzeyde ise güçlü ve baskın bir anne imgesini anlatır.
Freud’un çocuk cinselliği kuramı içinde ortaya konmuştur.
Kuramdaki yeri
Freud’a göre küçük çocuk başlangıçta herkesin aynı bedensel yapıya sahip olduğunu varsayar. Farkı fark etmesi, kuramda kastrasyon kaygısı olarak adlandırılan sürecin başlangıcıdır.
Fallik anne fantezisi, bu farkın henüz kabul edilmediği evreye karşılık gelir.
Sonraki yorumlar
Nesne ilişkileri kuramında kavram, güç ve kontrol taşıyan anne imgesi olarak yeniden ele alındı. Melanie Klein’ın çalışmalarında bu imge, çocuğun anneye yönelik hem bağımlılık hem korku içeren duygularıyla ilişkilendirilir.
Feminist psikanaliz kuramcıları kavramı eleştirdi; erkek bedenini norm alan bir çerçeveden çıktığını öne sürdüler.
Bugün geçerli mi
Kavram günümüz klinik uygulamasında yaygın kullanılmıyor. Psikanalitik kuram tarihinin ve düşünce geleneğinin bir parçası olarak öğretiliyor. Freud’un çocuk cinselliğine ilişkin varsayımlarının büyük kısmı gözlemsel destek bulmadı; ancak bilinçdışı süreçlere dair genel yaklaşımı etkisini sürdürüyor.