Heteronom

Çeşitli dış faktörlerin kontrolü altında veya bunlardan etkilenen. otonom ile karşılaştırın.

Terimin anlamı

Heteronom, davranışın dış etkenlerce belirlenmesi durumudur. Yunanca heteros (başka) ve nomos (yasa) birleşiminden gelir; “başkasının yasasına tabi” anlamındadır.

Karşıtı özerkliktir (otonomi): kendi ilkelerine göre hareket etme.

Ahlak gelişimindeki yeri

Piaget’nin ahlak gelişimi kuramında ilk aşama heteronom ahlaktır. Yaklaşık beş-on yaş arasında görülür.

Bu aşamadaki çocuk kuralları değişmez ve dışarıdan verilmiş sayar. Bir davranışın yanlışlığını niyete göre değil, sonucuna göre değerlendirir: kazayla on bardak kıran çocuğu, kasten bir bardak kırandan daha suçlu bulur.

Sonraki aşamada kuralların uzlaşımsal olduğu ve niyetin önemli olduğu kavranır.

Öz-belirleme kuramındaki kullanımı

Deci ve Ryan’ın kuramında güdülenme, ne kadar içselleştirildiğine göre bir süreklilik üzerinde konumlanır. Dışsal ödül ya da ceza için yapılan davranış heteronom uçtadır.

Aynı davranış zamanla içselleşerek özerk uca kayabilir; bu geçiş, davranışın kalıcılığını belirler.

Heteronom olmak olumsuz mu

Gelişimin belirli bir evresinde beklenen bir durumdur. Yetişkinlikte de tümüyle ortadan kalkmaz; toplum kurallarına uymak bir ölçüde dışsal düzenlemeyi gerektirir. Sorun, davranışın yalnızca dış denetimle sürdürülebildiği ve denetim kalkınca kaybolduğu durumlarda ortaya çıkar.