M Psikoloji Sözlüğü
Mutlak Eşik
Bir reaksiyonu tetiklemek veya bir his üretmek için gereken minimum stimülasyon miktarı. mutlak eşik birkaç deneme boyunca ölçülür. denemelerin %50’sinde tespit edilebilen en düşük veya en zayıf stimülasyon seviyesidir (örneğin, en hafif, en belirsiz ses). ismi, uyaranların etkili bir şekilde duyumları ortaya çıkardığı sabit bir seviyeyi akla getirse de, mutlak eşik reseptörlerdeki ve çevresel koşullardaki değişikliklere göre dalgalanır. mutlak limit (al); algılama eşiği; duyum eşiği olarak da adlandırılır.
Mutlak eşik nedir?
Mutlak eşik, bir uyaranın fark edilebilmesi için gereken en düşük şiddettir. Psikofizik alanının temel ölçümlerinden biridir.
Uygulamada tek bir kesin nokta yoktur. Aynı uyaran bazen fark edilir bazen edilmez; bu yüzden mutlak eşik, denemelerin yarısında fark edilen şiddet olarak tanımlanır.
Klasik örnekler
Gustav Fechner’den bu yana aktarılan yaklaşık değerler şunlardır: açık ve karanlık bir gecede yaklaşık kırk sekiz kilometre öteden görülen mum ışığı, sessiz bir ortamda altı metreden duyulan saat tıkırtısı, üç odalı bir daireye damlatılan bir damla parfüm. Bu değerler ideal koşullardaki tahminlerdir, kesin ölçüm değildir.
Fark eşiğinden farkı nedir?
Mutlak eşik bir uyaranın var olduğunu anlamakla ilgilidir. Fark eşiği ise iki uyaran arasındaki farkı ayırt edebilmekle ilgilidir. Karanlık odada mumun yandığını anlamak mutlak eşik, iki mumun parlaklığını ayırt etmek fark eşiğidir.
Eşik kişiden kişiye değişir mi?
Değişir. Yaş, yorgunluk, dikkat, beklenti ve önceki uyarana alışma eşiği kaydırır. Sinyal saptama kuramı bu yüzden geliştirildi: kişinin uyaranı fark etmesi yalnızca duyusal hassasiyete değil, karar verme eğilimine de bağlıdır.