Stanford Hapishane Çalışması

1971 yılında abd’li psikolog philip g. zimbardo (1933- ) yönetimindeki bir araştırma ekibi tarafından zorlayıcı durumların psikolojik etkileri üzerine yürütülen tartışmalı bir çalışmadır. erkek katılımcılar, stanford üniversitesi’nde simüle edilmiş bir hapishanede mahkum ya da gardiyan rollerine rastgele atanmışlardır. katılımcıları kişiliksizleştirmek, kimlik duygularını azaltmak ve bir yandan güç (gardiyanlar) diğer yandan güçsüzlük (mahkumlar) duygusunu artırmak için çeşitli yöntemler ve durumlar kullanılmıştır. deney, başlangıçta planlanan 14 günlük sürenin sadece 6 gününde, bazı katılımcıların stres ve psikolojik travmanın fiziksel belirtilerini göstermesi üzerine sonlandırılmıştır. çalışma hem etik hem de metodolojik gerekçelerle eleştirilmiş, ancak sosyal bağlamların insan davranışını genellikle çok olumsuz şekillerde etkileyebileceğini ve dönüştürebileceğini gösterdiği için genellikle durumun gücüne bir örnek olarak gösterilmiştir. ayrıca bkz. lucifer etkisi.