Rekapitülasyon Teorisi

1. bir organizmanın embriyolojik gelişim aşamalarının, türün karakteristik evrimsel gelişiminin morfolojik aşamalarını yansıttığı hipotezi; yani, ontogeni filogeniyi rekapite eder. bu teori, embriyolojinin ontogeni ve filogeni arasında tutarlı bir uyum göstermediği 20. yüzyılın başlarında terk edilmiştir. [alman biyolog ernst h. haeckel (1834-1919) tarafından önerilmiştir] 2. tekrarlama ilkesinin bir çocuğun zihinsel ve davranışsal gelişimine genişletilmesi. [g. stanley hall tarafından önerilmiştir]

Rekapitülasyon teorisi nedir?

Rekapitülasyon teorisi, bireyin gelişiminin türünün evrim tarihini kısaca tekrarladığını öne sürer. Ernst Haeckel’in 1866’da formüle ettiği “ontogeni filogeniyi tekrarlar” ifadesiyle bilinir.

Biyolojide embriyonun gelişim aşamalarının atalarının yetişkin biçimlerini yansıttığı iddiasıydı. Psikolojiye G. Stanley Hall aracılığıyla girdi.

Psikolojideki karşılığı

Hall, çocuk gelişimini insanlığın kültürel evrimiyle eşleştirdi. Ona göre çocuk sırasıyla ilkel avcı-toplayıcı, tarım toplumu ve uygar birey aşamalarından geçiyordu. Ergenliği “fırtına ve stres” dönemi olarak tanımlaması da bu çerçeveden çıktı.

Teori bugün geçerli mi?

Geçerli kabul edilmiyor. Embriyoloji verileri Haeckel’in iddiasını desteklemedi; gelişim aşamaları atalarının yetişkin biçimlerini değil, olsa olsa embriyonik biçimlerini andırıyor. Hall’un kültürel uyarlaması ise dönemin evrimci hiyerarşi anlayışını taşıdığı için ayrıca eleştirildi.

Yine de gelişim psikolojisi tarihinde yeri var: aşamalı gelişim fikrini ve ergenliğe ayrı bir dönem olarak bakma alışkanlığını yerleştirmeye katkı verdi.

Neden hâlâ öğretiliyor?

Bilim tarihinde yanlışlanmış ama etkili olmuş kuramlar, alanın nasıl ilerlediğini göstermesi bakımından öğretilir. Rekapitülasyon teorisi, gözlemin kuramı nasıl düzelttiğine iyi bir örnektir.