Cloninger’in Psikobiyolojik Kişilik Modeli

Dört mizaç boyutu ve üç karakter boyutu içeren yedi faktörlü bir modeldir. mizaç boyutları arasında zarardan kaçınma (cezalandırıcı uyaranlara karşı duyarlılık ve bunlardan kaçınma), yenilik arayışı (potansiyel ödül veya cezadan kurtulma ipuçlarına yanıt olarak coşku veya heyecan eğilimi), ödül bağımlılığı (sosyal onay gibi olumlu sinyallere yanıt verme ve ödüllendirilen davranışı sürdürme eğilimi) ve sebat (hayal kırıklığı, memnuniyetsizlik veya yorgunluğa bakılmaksızın bir göreve veya faaliyete devam etme eğilimi) yer almaktadır. karakter boyutları arasında özyönelimlilik (bireylerin ne ölçüde hedef odaklı ve becerikli oldukları), işbirlikçilik (bireylerin başkalarıyla ne ölçüde ilişki kurdukları) ve özaşkınlık (bireylerin ne ölçüde transpersonel, manevi ve idealist oldukları) yer almaktadır. model, mizaç boyutlarının kalıtsal olduğunu ve yenilik arayışı ve zarardan kaçınmanın sırasıyla ingiliz psikolog jeffrey alan gray (1934-2004) tarafından tanımlanan davranışsal yaklaşım sistemi ve davranışsal engelleme sistemi ile yakından ilişkili olduğunu öne sürmektedir. buna ek olarak, model belirli mizaçlar ile belirli nörotransmiterler arasında bir bağlantı önermektedir: yani, yenilik arayışı ile dopamin arasında, zarardan kaçınma ile serotonin arasında ve ödül bağımlılığı ile norepinefrin arasında. bununla birlikte, ana karakter özelliklerinin içgörü öğrenimi ile ilişkili olduğu ve hem mizaç hem de çevresel faktörler tarafından şekillendirildiği söylenmektedir. model, teorik varsayımları ve tahminleri için ampirik destek karışık olmasına rağmen, hem psikiyatri hem de psikolojide araştırma sorularının çerçevelenmesinde etkili olmuştur. modelin temel kavramlarını değerlendiren ölçümler arasında mizaç ve karakter envanteri bulunmaktadır. [c. robert cloninger tarafından geliştirilmiştir]